เจาะลึก 50 ศัพท์ภาษาญี่ปุ่นเช่าบ้านและย้ายบ้านที่คนไทยต้องรู้

การเช่าอสังหาริมทรัพย์เพื่ออยู่อาศัยในญี่ปุ่นค่ะ โดยทั่วไปห้องเช่าในญี่ปุ่นจะแบ่งเป็น 'アパート' (อพาร์ตเมนต์โครงสร้างไม้หรือเหล็กน้ำหนักเบา) และ 'マンション' (แมนชั่นโครงสร้างคอนกรีตที่แข็งแรงกว่า) คนไทยที่เพิ่งย้ายมาญี่ปุ่นมักจะเริ่มจากการหาห้องประเภทชินไตนี้เป็นหลักค่ะ แนะนำให้ตรวจสอบเงื่อนไขสัญญาเช่าให้ดีก่อนตกลงนะคะ

ค่าเช่าที่คุณต้องชำระรายเดือนให้แก่เจ้าของบ้านค่ะ โดยปกติจะต้องจ่ายล่วงหน้าของเดือนถัดไปภายในปลายเดือนปัจจุบัน เช่น ค่าเช่าเดือนกรกฎาคม ต้องโอนจ่ายภายในวันที่ 25-30 มิถุนายน การจ่ายค่าเช่าตรงเวลาถือเป็นเรื่องที่เคร่งครัดมากในสังคมญี่ปุ่น หากล่าช้าอาจส่งผลต่อความน่าเชื่อถือและการต่อสัญญาได้ครับ

เงินประกันที่ผู้เช่าต้องจ่ายให้กับเจ้าของบ้านตอนทำสัญญาเพื่อเป็นหลักประกันความเสียหายของห้องพักค่ะ เงินส่วนนี้จะถูกเก็บไว้ และเมื่อย้ายออก เจ้าของบ้านจะนำไปหักค่าทำความสะอาด (Cleaning fee) หรือค่าซ่อมแซมจุดที่ผู้เช่าทำเสียหาย หากเหลือเงินส่วนต่างเจ้าของบ้านก็จะคืนให้เราค่ะ ดังนั้นตอนเข้าอยู่วันแรกควรถ่ายรูปจุดที่ชำรุดไว้เป็นหลักฐานนะคะ

เงินสินน้ำใจที่มอบให้แก่เจ้าของบ้านเพื่อแสดงความขอบคุณที่อนุญาตให้เราเช่าพักอาศัยค่ะ เป็นธรรมเนียมดั้งเดิมของญี่ปุ่นตั้งแต่สมัยหลังสงคราม และที่สำคัญคือเงินส่วนนี้จะ "ไม่ได้คืน" เมื่อย้ายออกค่ะ ปัจจุบันเริ่มมีห้องเช่ารูปแบบใหม่ที่โปรโมทว่า "敷金ゼロ・礼金ゼロ" (ไม่มีเงินประกันและเงินให้เปล่า) เพื่อดึงดูดผู้เช่ามากขึ้นซึ่งช่วยประหยัดได้เยอะมากค่ะ

ค่าใช้จ่ายส่วนกลางรายเดือนที่รวบรวมนำไปใช้บำรุงรักษาพื้นที่ส่วนร่วมของตึกหรืออพาร์ตเมนต์ เช่น ค่าไฟทางเดิน ลิฟต์ การทำความสะอาดทางเข้าตึก และการจัดการพื้นที่ขยะ โดยปกติค่าส่วนกลางจะถูกระบุแยกไว้ต่างหากจากค่าเช่าบ้าน แต่บางอสังหาริมทรัพย์ก็เขียนรวมไปในค่าเช่าเลยเพื่อความสะดวกของผู้เช่าค่ะ

มีความหมายคล้ายคลึงกับคำว่า '管理費' มากครับ และมักใช้แทนกันได้ในความหมายของค่าส่วนกลาง จุดประสงค์คือเพื่อการดูแลสิ่งอำนวยความสะดวกที่ผู้เช่าทุกคนในอาคารใช้ร่วมกัน เช่น สวนหย่อม ประตูล็อกอัตโนมัติ (Auto-lock) และระบบกล้องวงจรปิดรอบๆ อาคารเพื่อความปลอดภัยครับ

ค่าค่านายหน้าที่ต้องจ่ายให้กับเอเจนซี่อสังหาริมทรัพย์ที่พาเราไปดูห้อง ดำเนินเอกสาร และเป็นตัวกลางประสานงานสัญญากับเจ้าของบ้านค่ะ ตามกฎหมายญี่ปุ่นจะกำหนดให้เก็บค่าธรรมเนียมนี้ได้ไม่เกินค่าเช่า 1 เดือน (บวกภาษี) คนไทยที่หาห้องสามารถลองต่อรองหรือหาเอเจนซี่ที่คิดค่าบริการเพียงครึ่งเดือนเพื่อประหยัดงบได้ค่ะ

บุคคลผู้ต้องรับผิดชอบชำระหนี้หรือค่าเช่าแทนกรณีที่ผู้เช่าหลักไม่สามารถจ่ายได้ หรือทำความเสียหายแก่ห้องพักแล้วหนีหายไปค่ะ ในญี่ปุ่นการหาคนค้ำประกันเป็นเรื่องใหญ่มากและส่วนใหญ่กำหนดว่าต้องเป็นคนญี่ปุ่นที่มีรายได้มั่นคงเท่านั้น ทำให้เป็นอุปสรรคสำคัญของคนไทยและคนต่างชาติค่ะ ปัจจุบันจึงนิยมหันไปใช้บริการบริษัทค้ำประกันแทน

暗黙の了解として、多くの大家さんは保証会社の利用を義務付けています。บริษัทที่ทำหน้าที่ค้ำประกันการชำระค่าเช่าแทนเราให้แก่เจ้าของบ้าน โดยผู้เช่าต้องจ่ายค่าธรรมเนียมแรกเข้า (มักจะคิดเป็น 30% - 100% ของค่าเช่า 1 เดือน) และค่าธรรมเนียมต่ออายุรายปีค่ะ วิธีนี้ช่วยให้คนต่างชาติรวมถึงคนไทยที่ไม่มีญาติหรือคนรู้จักเป็นคนญี่ปุ่นสามารถเช่าบ้านในญี่ปุ่นได้ง่ายขึ้นอย่างมากเลยค่ะ

เงินก้อนแรกที่ผู้เช่าต้องจ่ายในการเริ่มเซ็นสัญญาเช่าห้องพักใหม่ค่ะ ประกอบไปด้วย ค่าเช่าล่วงหน้า ค่าประกัน ค่าธรรมเนียม ค่าเปลี่ยนกุญแจ ค่าประกันภัย ค่านายหน้า ซึ่งบวกรวมกันแล้วอาจสูงถึง 4 ถึง 6 เท่าของค่าเช่ารายเดือนเลยทีเดียวค่ะ ดังนั้นควรเตรียมเงินก้อนนี้ไว้ล่วงหน้าอย่างเพียงพอก่อนย้ายมาญี่ปุ่นนะคะ

โครงสร้างผังห้องและการจัดวางห้องนอน ห้องน้ำ ห้องครัวค่ะ ในญี่ปุ่นจะอธิบายแบบย่อด้วยตัวเลขและอักษรภาษาอังกฤษ เช่น '1R' (ห้องสตูดิโอรูมเปิดโล่งครัวในตัว) '1K' (มี 1 ห้องนอนแยกกับห้องครัวชัดเจน) '1DK' (มีพื้นที่ครัวและทานอาหารแยกกว้างขวาง) หรือ '1LDK' (ห้องนอนแยกพร้อมห้องนั่งเล่นขนาดใหญ่) ควรเลือกให้เหมาะกับไลฟ์สไตล์ตนเองครับ

ขนาดพื้นที่ภายในห้องจริงที่เราเช่าพักอาศัย (หน่วยเป็นตารางเมตร) ค่ะ โดยจะไม่รวมขนาดระเบียงภายนอกห้องพัก ในญี่ปุ่นมักวัดขนาดห้องนอนย่อยด้วยหน่วย '畳' (โจ - จำนวนแผ่นเสื่อทาทามิ) เช่น 6畳 จะมีพื้นที่ประมาณ 10 ตารางเมตร เป็นขนาดเริ่มต้นที่เพียงพอสำหรับการอยู่อาศัยคนเดียวค่ะ

จำนวนปีตั้งแต่อาคารสร้างเสร็จจนถึงปัจจุบันค่ะ หาก築年数น้อยแสดงว่าเป็นตึกสร้างใหม่ (新築) สภาพห้องจะสวยหรูแต่ราคาเช่าสูง ในทางกลับกัน ตึกเก่ากว่า 20-30 ปีอาจราคาประหยัด แต่คนไทยควรตรวจสอบเกณฑ์ต้านภัยแผ่นดินไหวด้วยนะคะ โดยควรเลือกอาคารที่สร้างหลังปี 1981 (เกณฑ์ชินไทชิน - 新耐震基準) เพื่อความปลอดภัยสูงสุดค่ะ

ระยะเวลาที่ใช้ในการเดินเท้าจากอพาร์ตเมนต์ไปยังสถานีรถไฟที่ใกล้ที่สุดค่ะ ในวงการอสังหาฯ ญี่ปุ่นจะยึดมาตรฐานสากลว่า "เดิน 1 นาทีเท่ากับ 80 เมตร" ตัวอย่างเช่น 徒歩10分 หมายความว่าห่างจากสถานีประมาณ 800 เมตร การรู้คำนี้จะช่วยให้เราประเมินความสะดวกในการเดินทางไปทำงานหรือเรียนหนังสือ in วันปกติได้ดีมากค่ะ

การส่องผ่านของแสงแดดธรรมชาติเข้ามาในห้องพักค่ะ คนญี่ปุ่นให้ความสำคัญกับทิศทางแดดส่องเป็นอย่างมาก โดยห้องที่หันหน้าไปทาง "ทิศใต้" (南向き) จะได้รับความนิยมสูงสุดเพราะรับแดดอบอุ่นตลอดวัน ช่วยลดกลิ่นอับ ตากผ้าแห้งง่าย และช่วยประหยัดค่าไฟฮีตเตอร์ช่วงฤดูหนาวได้เยอะเลยครับ

โครงสร้างอาคารที่สร้างขึ้นจากไม้เป็นหลักค่ะ มักพบเห็นได้บ่อยในอพาร์ตเมนต์ขนาดเตี้ย 2 ชั้น ข้อดีคือราคาค่าเช่าจะย่อมเยากว่าโครงสร้างคอนกรีต ถ่ายเทอากาศค่อนข้างดี แต่ข้อเสียหลักที่คนไทยต้องระวังคือ "ไม่เก็บเสียง" ทำให้มีโอกาสได้ยินเสียงฝีเท้าหรือทีวีจากห้องข้างเคียงได้ง่าย และป้องกันความเย็นได้น้อยกว่าค่ะ

โครงสร้างอาคารที่ใช้โครงเหล็กในการรับน้ำหนักและยึดเกาะค่ะ มีความแข็งแรงทนทานมากกว่าแบบไม้ ทนแรงสั่นสะเทือนจากแผ่นดินไหวได้ในระดับปานกลาง มีประสิทธิภาพการเก็บเสียงและความร้อนดีกว่าไม้เล็กน้อย แต่อาจจะยังมีจุดบกพร่องเรื่องเสียงรบกวนได้บ้างหากเป็นโครงเหล็กน้ำหนักเบา (軽量鉄骨) ค่ะ

โครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็ก (Reinforced Concrete หรือนิยมเรียกย่อว่า RC) แข็งแรงทนทานสูง ปลอดภัยจากภัยพิบัติแผ่นดินไหวและอัคคีภัยได้ดีที่สุดค่ะ รวมทั้งมีคุณสมบัติ "เก็บเสียง" (Soundproof) ได้ยอดเยี่ยมมาก แทบไม่มีปัญหาเรื่องเสียงกวนใจกับห้องข้างๆ เหมาะกับคนที่ต้องการความเป็นส่วนตัวและความปลอดภัยสูงค่ะ

ขั้นตอนสำคัญตามกฎหมายญี่ปุ่นที่นายหน้าอสังหาฯ ที่มีใบประกอบวิชาชีพต้องมานั่งอ่านและอธิบายเนื้อหารายละเอียดข้อตกลงและเงื่อนไขต่างๆ ของอสังหาริมทรัพย์และข้อผูกมัดในสัญญาให้เราฟังอย่างละเอียดก่อนการเซ็นสัญญาจริงค่ะ คนไทยควรตั้งใจฟังขั้นตอนนี้เพื่อเข้าใจข้อห้ามและวิธีการจ่ายเงินป้องการการขัดแย้งในภายหลังนะคะ

เอกสารสัญญาเช่าอย่างเป็นทางการที่ระบุข้อตกลง เงื่อนไขการเช่า สิทธิและหน้าที่ของทั้งผู้เช่าและผู้ให้เช่าค่ะ สัญญาเช่าบ้านทั่วไปในญี่ปุ่นจะมีระยะเวลา 2 ปี (普通借家契約) ซึ่งเราต้องเก็บรักษาเอกสารชุดนี้ไว้ให้ดีตลอดระยะเวลาที่อาศัยอยู่เพื่อใช้เป็นเอกสารอ้างอิงทางกฎหมายและเมื่อทำการย้ายออกค่ะ

ตราประทับชื่อส่วนตัวที่ได้รับการจดทะเบียนอย่างเป็นทางการกับทางอำเภอหรือเขต (印鑑登録) เรียบร้อยแล้วค่ะ ในญี่ปุ่นการทำนิติกรรมสำคัญ เช่น สัญญาเช่าบ้าน ซื้อรถ หรือกู้เงิน จะต้องประทับตราจิสึอินนี้คู่กับหนังสือรับรองตราประทับ (印鑑証明書) เสมอแทนการใช้ลายเซ็นแบบในไทยครับ

เอกสารทะเบียนราษฎร์ที่แสดงข้อมูลที่อยู่ปัจจุบันอย่างเป็นทางการ ออกโดยสำนักงานเขตหรือที่ว่าการอำเภอค่ะ เมื่อทำเรื่องเช่าอพาร์ตเมนต์หรือยื่นขอทำนิติกรรมต่างๆ จะต้องยื่นสำเนาจูมินเฮียวตัวจริงที่ออกไม่เกิน 3 เดือนเสมอเพื่อยืนยันสถานะที่อยู่ตามกฎหมายในญี่ปุ่นของคุณค่ะ

บัตรประจำตัวสำหรับคนต่างชาติที่พำนักอาศัยในประเทศญี่ปุ่นระยะกลางถึงระยะยาวอย่างถูกต้องตามกฎหมาย (เช่น วีซ่าทำงาน วีซ่านักเรียน วีซ่าแต่งงาน) การเช่าบ้านในญี่ปุ่นผู้เช่าต่างชาติจำเป็นต้องยื่นภาพถ่ายหน้าบัตรและหลังบัตรนี้ให้กับเอเจนซี่เพื่อใช้ประกอบการพิจารณาตรวจสอบสิทธิเช่าห้องพักเสมอนะคะ

ประกันภัยคุ้มครองอัคคีภัยและความเสียหายจากน้ำท่วมหรือท่อประปาแตกค่ะ ในสัญญาเช่าห้องพักที่ญี่ปุ่นเกือบ 100% จะบังคับให้ผู้เช่าต้องทำประกันอัคคีภัยนี้ด้วยเสมอเพื่อความปลอดภัย โดยทั่วไปค่าธรรมเนียมจะจ่ายทุก 2 ปี (ประมาณ 15,000 ถึง 25,000 เยน) ควบคู่กับรอบระยะเวลาของสัญญาเช่าห้องพักค่ะ

ค่าใช้จ่ายในการเปลี่ยนกระบอกไขกุญแจและลูกกุญแจชุดใหม่ตอนย้ายเข้าค่ะ เพื่อความปลอดภัยสูงสุดของผู้เช่าใหม่และป้องกันปัญหาผู้เช่ารายเก่าลักลอบไขห้องเข้ามาก่อเหตุ ค่าบริการนี้เป็นส่วนหนึ่งของค่าแรกเข้าและผู้เช่าส่วนใหญ่มักต้องเป็นผู้รับภาระค่าใช้จ่ายนี้เอง (ประมาณ 10,000 ถึง 20,000 เยน) ค่ะ

เงินที่ต้องชำระเมื่อครบกำหนดอายุสัญญาเช่า (มักจะเป็นทุกๆ 2 ปี) เพื่อทำการต่อสัญญาและอาศัยอยู่ในห้องเดิมต่อไปค่ะ อัตราค่าธรรมเนียมต่อสัญญาโดยปกติจะเท่ากับ "ค่าเช่าบ้าน 1 เดือน" (บางพื้นที่อาจจะแพงถึง 2 เดือน) การรู้วันครบกำหนดล่วงหน้าจะช่วยให้วางแผนเงินก้อนนี้ไม่ฉุกละหุกค่ะ

การบอกเลิกสัญญาเช่าและคืนกรรมสิทธิ์ห้องพักให้แก่เจ้าของตึกยามต้องการย้ายที่อยู่อาศัยค่ะ ในญี่ปุ่นการย้ายออกมีขั้นตอนค่อนข้างเข้มงวด โดยผู้เช่าต้องนัดหมายเอเจนซี่เข้ามาตรวจสอบความเสียหายของห้อง (退去立ち会い) ต่อหน้าเพื่อตกลงเรื่องค่าซ่อมแซมและการหักเงินประกันคืนด้วยเสมอค่ะ

การแจ้งความประสงค์ว่าจะย้ายออกล่วงหน้าแก่เจ้าของบ้านหรือบริษัทดูแลตึกตามเงื่อนไขที่ระบุไว้ในสัญญาเช่าค่ะ โดยปกติสัญญาส่วนใหญ่จะระบุว่าต้องทำการแจ้งยกเลิกสัญญา 'ล่วงหน้าอย่างน้อย 1 เดือน' (บางห้องพักกำหนด 2 เดือน) หากแจ้งช้าเกินกำหนดเราจำเป็นต้องจ่ายค่าเช่าของเดือนถัดไปฟรีๆ นะคะ

หน้าที่ของผู้เช่าที่จะต้องทำความสะอาดและซ่อมแซมจุดที่ตนเองทำเสียหายให้ห้องกลับคืนสู่สภาพเดิมก่อนที่จะคืนห้องให้เจ้าของตึกค่ะ อย่างไรก็ตาม ตามแนวทางกฎหมายผู้เช่าไม่จำเป็นต้องจ่ายค่าเสื่อมสภาพตามกาลเวลาปกติ (เช่น รอยแดดส่องวอลเปเปอร์สีซีด) แต่หากมีรอยขีดข่วนจากเฟอร์นิเจอร์หรือรอยเปื้อนขนาดใหญ่ผู้เช่าต้องรับผิดชอบจ่ายค่าซ่อมเองค่ะ

ค่าใช้จ่ายทำความสะอาดห้องแบบมืออาชีพหลังจากผู้เช่าย้ายออกไปเรียบร้อยแล้วค่ะ สัญญาเช่าญี่ปุ่นส่วนใหญ่จะระบุค่าใช้จ่ายก้อนนี้ไว้อย่างชัดเจน (ประมาณ 30,000 ถึง 60,000 เยนขึ้นอยู่กับขนาดห้อง) และจะถูกหักออกโดยตรงจากเงินประกันความเสียหาย (敷金) ของเรา ทำให้เราได้รับเงินประกันคืนน้อยลงนั่นเองค่ะ

ธรรมเนียมเฉพาะของฝั่งภูมิภาคคันไซ (เช่น โอซาก้า เกียวโต) ที่ระบุในสัญญาว่าเมื่อย้ายออก ทางเจ้าของบ้านจะทำการยึดหรือหักค่าเช่าส่วนหนึ่งจากเงินประกัน (Shikikin) ไปโดยตรงเลยโดยไม่มีข้อแม้ โดยไม่เกี่ยวว่าห้องจะพังเสียหายหรือไม่ ถือเป็นค่าเสื่อมสภาพที่ผู้เช่าตกลงชำระตั้งแต่แรกเข้าครับ

กระบวนการขนย้ายสิ่งของเครื่องใช้จากที่พักเดิมไปยังที่พักแห่งใหม่ค่ะ ในญี่ปุ่นมีบริการย้ายบ้านที่ขึ้นชื่อเรื่องความสะอาดและปลอดภัยสูงมาก พนักงานจะสวมถุงเท้าคู่ใหม่ก่อนเดินเข้าบ้านเพื่อกันพื้นสกปรก สำหรับคนไทยที่ประหยัดงบสามารถเช่ารถขับขนของเองกับเพื่อนๆ ก็สนุกดีไปอีกแบบนะคะ

บริษัทที่ให้บริการแพ็คสิ่งของ ขนของขึ้นรถ ขับไปส่ง และแกะกล่องวางไว้ตามทิศทางห้องในบ้านใหม่ให้เราแบบเบ็ดเสร็จค่ะ แนะนำให้เลือกบริษัทที่มีประกันอุบัติเหตุสิ่งของเสียหายในตัวด้วย และหากย้ายในช่วงฤดูใบไม้ผลิ (มีนาคม - เมษายน) ค่าบริการจะแพงกว่าช่วงปกติถึง 2-3 เท่าเนื่องจากเป็นช่วงเปิดเทอมและย้ายงานของคนญี่ปุ่นค่ะ

การประเมินราคาล่วงหน้าก่อนตกลงใจเลือกผู้ให้บริการค่ะ ก่อนที่คุณจะจ้างบริษัทขนย้ายบ้าน แนะนำให้ขอใบเสนอราคาจากหลากหลายที่ (相見積もり) เพื่อนำมาเทียบราคาที่ดีที่สุด เพราะราคาของแต่ละเจ้าในญี่ปุ่นอาจมีความแตกต่างกันค่อนข้างมากครับ

การรวบรวม ขัดคัดแยก และบรรจุสัมภาระลงในกล่องพัสดุเพื่อเตรียมพร้อมสำหรับการขนย้ายบ้านค่ะ แนะนำให้เขียนชื่อประเภทของที่บรรจุอยู่ไว้ที่ข้างกล่องให้ชัดเจน (เช่น เครื่องครัว หนังสือ เสื้อผ้า) เพื่อจะได้สะดวกในการแกะจัดระเบียบข้าวของเข้าที่ยามเข้าพักบ้านใหม่แล้วค่ะ

กล่องกระดาษสีน้ำตาลที่มีคุณสมบัติหนาและเหนียวเป็นพิเศษ ใช้ใส่สัมภาระในการย้ายบ้านค่ะ หากเราจ้างบริษัทขนย้ายบ้าน โดยปกติทางบริษัทจะจัดเตรียมกล่องกระดาษลูกฟูกนี้มามอบให้เราฟรีล่วงหน้า 20-30 กล่อง แต่หากขนของเองก็สามารถขอซื้อหรือหาขอแบ่งจากซูเปอร์มาร์เก็ตแถวบ้านได้ค่ะ

ขยะที่มีขนาดใหญ่เกินมาตรฐานการทิ้งขยะปกติทั่วไปค่ะ เช่น โต๊ะ เก้าอี้ เตียงนอน จักรยาน เครื่องดนตรี ในญี่ปุ่นคุณ "ห้าม" นำสิ่งของพวกนี้ไปตั้งทิ้งข้างทางเดินเด็ดขาดนะคะ เพราะต้องเสียค่าธรรมเนียมจัดการขยะด้วย โดยต้องโทรนัดทางเขตล่วงหน้า ซื้อสติกเกอร์ค่าทิ้ง (粗大ごみ処理券) จากร้านสะดวกซื้อมาติดตัวสินค้าแล้วนำไปวางตามจุดนัดหมายค่ะ

บริการเสริมของบริษัทเอกชนที่จะส่งรถบรรทุกเข้ามาเหมาเก็บสิ่งของ ขยะ เครื่องใช้ไฟฟ้าที่ไม่ใช้งานแล้วของเราไปกำจัดทิ้งหรือนำไปรีไซเคิลต่อค่ะ บริการนี้ช่วยให้ชีวิตง่ายขึ้นมากโดยเฉพาะเมื่อเราต้องรีบย้ายบ้านกะทันหันจนไม่มีเวลาทำเรื่องทิ้งขยะชิ้นใหญ่กับทางเขตค่ะ แต่อาจจะมีราคาแพงกว่าการทิ้งแบบรัฐบาลปกตินะคะ

เอกสารแจ้งการย้ายออกจากที่อยู่เดิมที่ผู้เช่ามีหน้าที่ต้องไปยื่น ณ ที่ว่าการอำเภอหรือสำนักงานเขตที่เรากำลังจะย้ายออกค่ะ โดยปกติสามารถยื่นแจ้งเรื่องได้ตั้งแต่ 14 วันก่อนวันย้ายจริง เมื่อยื่นเสร็จเราจะได้ "ใบรับรองการย้ายออก" (転出証明書) เพื่อนำไปใช้กรอกข้อมูลยื่นแจ้งย้ายเข้าที่เขตใหม่ต่อไปค่ะ

เอกสารทางราชการเพื่อแจ้งขอลงทะเบียนชื่อในที่อยู่ใหม่ ณ ที่ว่าการอำเภอหรือสำนักงานเขตแห่งใหม่ที่เราย้ายเข้าไปอยู่ค่ะ กฎหมายกำหนดว่าต้องทำเรื่องยื่นเอกสารนี้ภายใน 14 วันนับตั้งแต่วันที่เข้าพักอาศัยจริงในห้องใหม่ หากไม่ปฏิบัติตามอาจโดนปรับเงินได้ และต้องนำบัตรประจำตัว (ในที่นี้คือใบไซการ์ด) ไปอัพเดทข้อมูลที่อยู่หลังบัตรด้วยเสมอนะคะ

บริการแสนสะดวกและไม่มีค่าบริการของไปรษณีย์ญี่ปุ่น (Japan Post) ค่ะ เพียงเข้าไปกรอกแบบฟอร์มขอโอนย้ายที่อยู่ ณ ที่ทำการไปรษณีย์หรือแจ้งเรื่องผ่านระบบออนไลน์ จดหมายหรือพัสดุใดๆ ที่จ่าหน้าส่งไปยังบ้านเดิมของคุณ จะถูกไปรษณีย์เปลี่ยนเส้นทางและนำมาส่งมอบให้ที่อยู่ใหม่ของคุณโดยอัตโนมัติเป็นเวลานาน 1 ปีเต็มค่ะ

ขั้นตอนการขอเปิดสิทธิใช้งานระบบกระแสไฟฟ้าภายในห้องเช่าใหม่ค่ะ การขอใช้บริการไฟฟ้าในญี่ปุ่นสะดวกมาก คุณไม่จำเป็นต้องรอเจ้าหน้าที่มาที่ห้อง สามารถส่งข้อมูลสมัครขอใช้งานผ่านระบบอินเทอร์เน็ตกับบริษัทจ่ายไฟที่ต้องการ (เช่น TEPCO) ล่วงหน้าก่อนย้ายเข้า เมื่อถึงวันเข้าอยู่จริงเพียงแค่ผลักสวิตช์เบรกเกอร์ขึ้นไฟก็พร้อมใช้งานทันทีค่ะ

ข้อจำกัดสำคัญในการเช่าห้องพักที่ญี่ปุ่นที่คนไทยต้องจำให้ดีเลยนะคะ! ระบบแก๊สที่ญี่ปุ่น (เพื่อต้มน้ำร้อนอาบหรือเตาแก๊สประกอบอาหาร) จะไม่สามารถใช้งานได้ทันทีเมื่อเข้าห้องวันแรกเหมือนน้ำหรือไฟค่ะ ผู้เช่าจำเป็นต้องทำการติดต่อบริษัทแก๊สล่วงหน้าเพื่อจองคิว เพื่อให้ "เจ้าหน้าที่แก๊สเดินเข้ามาตรวจสอบความปลอดภัยและเปิดวาล์วแก๊สให้เราต่อหน้าในห้องพัก" เท่านั้นค่ะ

การเริ่มใช้งานน้ำประปา ณ ที่อยู่ใหม่ค่ะ ปกติเมื่อย้ายเข้า วันแรกจะสามารถไขก๊อกใช้น้ำได้เลยทันที แต่เราต้องกรอกแบบฟอร์มโปสการ์ดของสำนักงานการประปาที่เสียบอยู่ในกล่องจดหมาย หรือสแกนคิวอาร์โค้ดลงทะเบียนข้อมูลผู้ใช้น้ำรายใหม่ เพื่อแจ้งขอใช้และเรียกเก็บเงินค่าน้ำประปาในเวลาต่อมาอย่างถูกต้องค่ะ

โครงข่ายบริการอินเทอร์เน็ตบ้านค่ะ ห้องพักในญี่ปุ่นส่วนใหญ่จะมีคำกำกับว่า "インターネット対応" (สามารถทำเรื่องติดตั้งเน็ตได้) หรือ "インターネット完備" (มีอุปกรณ์และตัวเน็ตให้ใช้ฟรีได้ทันทีเมื่อเข้าอยู่) หากเลือกห้องพักที่มีเพียงคำว่าติดตั้งได้ เราต้องเป็นคนประสานงานเลือกค่ายบริการและนัดติดตั้งสายอินเทอร์เน็ตเองค่ะ

จุดทิ้งขยะที่ทางตึกหรืออพาร์ตเมนต์จัดสรรไว้ให้ผู้เช่านำขยะลงมาทิ้งค่ะ สำหรับอพาร์ตเมนต์ไม้ส่วนใหญ่ต้องเอาขยะมาวางเฉพาะช่วงเช้าตรู่ของวันที่ทิ้งเท่านั้น แต่หากเป็นแมนชั่นหรูบางตึกจะมีห้องพักสำหรับทิ้งขยะได้ตลอด 24 ชั่วโมง (24時間ゴミ出し可) ซึ่งช่วยอำนวยความสะดวกให้เราได้มากเลยค่ะ

การคัดแยกประเภทขยะตามระเบียบวินัยซึ่งถือเป็นกฎเหล็กของสังคมญี่ปุ่นค่ะ โดยจะต้องแบ่งแยกอย่างละเอียด เช่น ขยะเผาได้ (燃えるゴミ), ขยะเผาไม่ได้ (燃えないゴミ), ขวดแก้ว กระป๋อง ขวดพลาสติก (資源ゴミ) หากเราไม่ปฏิบัติตามกฎ มักจะโดนพนักงานทิ้งสติกเกอร์แจ้งเตือนไว้ที่ถุงและไม่ยอมเก็บไปทิ้ง ซึ่งอาจนำไปสู่ปัญหากับเพื่อนบ้านและเจ้าของตึกได้ค่ะ

เสียงรบกวนภายนอกที่เป็นปัญหาขัดแย้งอันดับ 1 ของคนเช่าอพาร์ตเมนต์ในญี่ปุ่นค่ะ สังคมญี่ปุ่นจะให้ความสำคัญกับความเงียบสงบและความเป็นส่วนตัวของส่วนรวมสูงมาก ดังนั้นการจัดปาร์ตี้ส่งเสียงดัง เปิดเพลง หรือซักผ้าหลังเวลาสี่ทุ่ม ถือเป็นมารยาทที่ควรระวังอย่างยิ่งค่ะ เพราะเพื่อนบ้านอาจแจ้งตำรวจมาเตือนได้เลยทีเดียวครับ

ธรรมเนียมดั้งเดิมของคนญี่ปุ่นในการเดินไปแนะนำตัวทักทายเพื่อนบ้านที่อยู่ติดกัน (เช่น ซ้าย ขวา บน ล่าง) ตอนที่ย้ายเข้าพักวันแรกค่ะ มักนิยมนำของชิ้นเล็กๆ (มูลค่าไม่เกิน 500-1000 เยน เช่น สบู่ กระดาษทิชชู่) ไปมอบให้เพื่อสร้างความคุ้นเคย และป้องกันปัญหาเรื่องการเข้าใจผิดหรือเสียงรบกวนในอนาคตค่ะ

เจ้าของบ้านหรือเจ้าของตึกที่เราเช่าพักอาศัยอยู่ค่ะ ในการเช่าบ้านทั่วไปในญี่ปุ่น ยามมีปัญหาท่อน้ำแตก อุปกรณ์เครื่องปรับอากาศชำรุด โดยปกติจะติดต่อผ่านบริษัทดูแลตึก (管理会社) แทนการติดต่อเจ้าของบ้านโดยตรง แต่หากมีโอกาสได้คุยกับโอยะซัง การเคารพทักทายและปฏิบัติตามมารยาทสังคมที่ดีก็ช่วยให้ชีวิตเราสงบสุขมากค่ะ