YUI-YUTO
สวัสดีค่ะเพื่อนๆ ผู้เรียนภาษาญี่ปุ่น คนไทยที่กำลังทำงานในประเทศญี่ปุ่น รวมถึงผู้ที่กำลังเตรียมตัวไปทำงานทุกท่าน! การใช้ชีวิตและการทำงานในญี่ปุ่น สิ่งสำคัญที่หลีกเลี่ยงไม่ได้เลยก็คือเรื่องของ "ระบบภาษี" (Tax System) และ "ระบบประกันสังคม" (Social Insurance) ซึ่งถือเป็นรากฐานสำคัญในการรักษาสิทธิประโยชน์ คุณภาพชีวิต และสวัสดิการของทุกคนค่ะ
อย่างไรก็ตาม คำศัพท์เฉพาะทางกฎหมายภาษีในญี่ปุ่น เช่น ใบสรุปภาษีหัก ณ ที่จ่าย (Gensen Chosyu Hyo), การปรับลดหย่อนประจำปี (Nenmatsu Chosei), ภาษีพำนักท้องถิ่น (Juminzei) ตลอดจนการขอเงินบำนาญคืน (Dattai Ichijikin) มักสร้างความสับสนให้กับคนไทยจำนวนมาก บทเรียนนี้จึงถูกรวบรวมขึ้นเพื่อให้ทุกคนเข้าใจโครงสร้างคำศัพท์และสิทธิทางภาษีได้อย่างครบถ้วนและแม่นยำที่สุดค่ะ!
ภาษีที่จัดเก็บจากรายได้ส่วนบุคคลของพนักงานหรือผู้ประกอบอาชีพ คิดอัตราภาษีแบบก้าวหน้าตามจำนวนรายได้สุทธิที่ได้รับตลอดทั้งปี โดยบริษัทจะหักออกจากเงินเดือนให้อัตโนมัติทุกเดือน
ภาษีที่จัดเก็บโดยเทศบาลเมืองหรือจังหวัดที่คุณอาศัยอยู่ คำนวณจากรายได้ของปีที่แล้ว เริ่มเรียกเก็บตั้งแต่ปีที่ 2 ของการพำนักในญี่ปุ่น หากลาออกจากงานยังคงมีหน้าที่ต้องชำระตามกฎหมาย
ระบบที่นายจ้างหรือบริษัทมีหน้าที่ต้องหักเงินภาษีประมาณการออกจากรายได้ของพนักงานไว้ล่วงหน้า แล้วนำส่งให้กับกรมสรรพากรแทนพนักงานเป็นประจำทุกเดือน
เอกสารสำคัญที่บริษัทออกให้พนักงานในช่วงสิ้นปีหรือเมื่อลาออก แสดงยอดรายได้รวมทั้งปี ภาษีที่ถูกหักไป และค่าลดหย่อนต่างๆ ใช้สำหรับยื่นวีซ่า ยื่นเช่าบ้าน หรือยื่นภาษีเพิ่มเติม
กระบวนการที่บริษัทรวบรวมเอกสารลดหย่อน (เช่น ประกันชีวิต อุปการะครอบครัว) จากพนักงานในเดือนพฤศจิกายน เพื่อคำนวณส่วนต่างภาษี หากหักไว้เกินพนักงานจะได้เงินคืนในเงินเดือนเดือนธันวาคม
การยื่นแสดงรายได้และภาษีด้วยตนเองที่กรมสรรพากร (Zeimusho) ระหว่างวันที่ 16 กุมภาพันธ์ - 15 มีนาคม สำหรับผู้ที่มีรายได้หลายทาง หรือต้องการยื่นขอเงินคืนภาษีจากค่ารักษาพยาบาล
หน่วยงานราชการที่มีหน้าที่ดูแลการจัดเก็บภาษีและให้คำปรึกษาด้านการยื่นภาษีแก่ประชาชนในแต่ละเขตพื้นที่ หากมีข้อสงสัยเรื่องการยื่นภาษีคืนสามารถไปติดต่อสอบถามได้
การนำค่าใช้จ่ายหรือภาระทางสังคมบางประเภทตามที่กฎหมายกำหนด มาหักออกจากยอดรายได้รวมก่อนนำไปคำนวณภาษี ช่วยให้ยอดภาษีที่ต้องจ่ายจริงลดน้อยลง
สิทธิ์ลดหย่อนภาษีสำหรับผู้ที่มีภาระต้องส่งเสียเลี้ยงดูพ่อแม่หรือญาติพี่น้อง คนไทยในญี่ปุ่นสามารถยื่นลดหย่อนพ่อแม่ที่อยู่ประเทศไทยได้หากมีการโอนเงินให้อย่างถูกต้องตามเกณฑ์
ส่วนลดหย่อนภาษีที่มอบให้แก่ผู้ทำงานเมื่อคู่สมรสสามีหรือภรรยามีรายได้ประจำปีไม่เกินเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด เพื่อช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายของครอบครัว
ระบบสวัสดิการภาคบังคับของประเทศญี่ปุ่น ประกอบด้วย 5 สถาบันหลัก ได้แก่ ประกันสุขภาพ บำนาญพนักงาน ประกันการว่างงาน ประกันอุบัติเหตุทำงาน และประกันการดูแลผู้สูงอายุ
กองทุนบำนาญสำหรับพนักงานบริษัทเอกชนและข้าราชการ โดยบริษัทนายจ้างจะช่วยจ่ายเบี้ยประกันคนละครึ่ง (50%) กับพนักงาน ให้สิทธิประโยชน์คุ้มครองยามชรา พิการ หรือเสียชีวิต
กองทุนบำนาญขั้นพื้นฐานสำหรับประชาชนทุกคนที่อาศัยในญี่ปุ่นที่มีอายุระหว่าง 20-60 ปี รวมถึงนักศึกษาและผู้ประกอบอาชีพอิสระ ต้องผู้ชำระเบี้ยประกันรายเดือนตามอัตราเหมาจ่าย
เงินก้อนที่ชาวต่างชาติมีสิทธิ์ยื่นขอคืนได้เมื่อเดินทางกลับประเทศถาวร โดยต้องเคยจ่ายบำนาญตั้งแต่ 6 เดือนขึ้นไป และยื่นคำร้องภายใน 2 ปีนับจากวันที่ย้ายออกจากญี่ปุ่น
ระบบประกันภัยที่ช่วยอุดหนุนค่ารักษาพยาบาล ผู้ถือบัตรประกันสุขภาพจะจ่ายค่ารักษาพยาบาล ค่ายา และค่าตรวจโรคที่โรงพยาบาลเพียง 30% ของราคาเต็มเท่านั้น
ระบบประกันที่คุ้มครองลูกจ้างเมื่อถูกเลิกจ้าง หรือออกจากงาน โดยจะให้เงินชดเชยการว่างงานชั่วคราวระหว่างว่างงานเพื่อสนับสนุนในการหางานใหม่
ระบบประกันที่บริษัทจ่ายเบี้ยประกัน 100% ให้ลูกจ้าง เพื่อคุ้มครองและจ่ายค่ารักษาพยาบาลเต็มจำนวนรวมถึงค่าชดเชยเมื่อเกิดอุบัติเหตุระหว่างทำงานหรือระหว่างเดินทางไปกลับทำงาน
จำนวนเงินจริงที่ถูกโอนเข้าบัญชีธนาคารของพนักงาน หลังจากหักภาษีเงินได้ ภาษีพำนัก ประกันสุขภาพ และบำนาญออกเรียบร้อยแล้ว มักจะอยู่ที่ประมาณ 80% ของเงินเดือนรวม
จำนวนเงินรายได้รวมทั้งหมดตามสัญญาจ้างที่ยังไม่ได้ทำการหักภาษีและเบี้ยประกันสังคมใดๆ มักใช้เป็นตัวเลขในการอ้างอิงและคำนวณสิทธิ์ลดหย่อนกู้บ้าน
เอกสารที่บริษัทออกให้พร้อมกับการจ่ายเงินเดือนทุกเดือน แสดงรายละเอียดแยกย่อยระหว่างเงินได้คงที่ โอที ค่าเดินทาง รายการหักภาษี และรายการหักประกันสังคมอย่างชัดเจน
ยอดเงินรายได้สุทธิหลังจากนำรายได้รวมมาหักค่าใช้จ่ายส่วนตัวและค่าลดหย่อนต่างๆ ออกแล้ว ซึ่งจะนำตัวเลขนี้ไปคูณกับอัตราภาษีเพื่อหาจำนวนภาษีที่ต้องชำระ
ประเภทเงินได้ที่ได้รับการยกเว้นไม่ต้องนำมาคิดภาษีตามกฎหมาย เช่น ค่าเดินทางไปทำงาน (Commuting Allowance) ภายในระยะทางที่กำหนด หรือสวัสดิการบางประเภท
เงินภาษีที่ถูกนายจ้างหัก ณ ที่จ่ายไว้เกินความจริงตลอดทั้งปี ซึ่งจะได้รับโอนคืนกลับเข้าบัญชีธนาคารหลังจากการปรับลดหย่อนปลายปีหรือการยื่นแบบประเมินภาษีเสร็จสิ้น
เอกสารใบบาร์โค้ดชำระเงินที่ส่งมาจากเทศบาลเมืองหรือสรรพากร สำหรับใช้ไปยื่นชำระเงินภาษีพำนักหรือภาษีเงินได้ที่เคาน์เตอร์ธนาคาร ไปรษณีย์ หรือร้านสะดวกซื้อ
บริการผูกชำระเงินที่อนุญาตให้เทศบาลหรือสถาบันประกันตัดเงินค่าภาษีหรือค่าบำนาญออกจากบัญชีธนาคารโดยตรงทุกเดือน สะดวกและป้องกันปัญหาการลืมชำระเงิน
เอกสารหลักฐานจากสถาบันการเงิน (เช่น SBI Remit หรือ DeeMoney) แสดงรายละเอียดการโอนเงินจากญี่ปุ่นไปให้ครอบครัวที่ไทย ใช้เป็นหลักฐานสำคัญในการยื่นขอสิทธิ์ลดหย่อนอุปการะ
เอกสารทางราชการที่ยืนยันว่าผู้รับเงินโอนที่ต่างประเทศเป็นพ่อแม่ คู่สมรส หรือลูกจริง เช่น สูติบัตร หรือ ทะเบียนบ้านฉบับแปลภาษาญี่ปุ่นและได้รับการรับรองถูกต้อง
บัตรพลาสติกติดชิปสมาร์ทการ์ดบรรจุหมายเลขประจำตัว 12 หลักของผู้อยู่อาศัยในญี่ปุ่น ใช้เป็นหลักฐานยืนยันตัวตน สแกนเข้าใช้ระบบยื่นภาษีออนไลน์ (e-Tax) และใช้แทนบัตรประกันสุขภาพ
ระบบภาษีสุดนิยมในญี่ปุ่นที่เปิดโอกาสให้ผู้เสียภาษีเลือกนำเงินภาษีพำนักส่วนหนึ่งไปบริจาคให้เมืองต่างๆ ทั่วประเทศ โดยจะได้ของตอบแทนเป็นของกินของใช้ท้องถิ่น และนำยอดไปหักลดหย่อนภาษีปีถัดไป
สิทธิ์ลดหย่อนภาษีที่จะได้รับเมื่อบุคคลในครอบครัวจ่ายค่ารักษาพยาบาล ค่ายา และค่าคลอดบุตรรวมกันเกิน 100,000 เยนต่อปี สามารถนำใบเสร็จไปยื่นขอเงินภาษีคืนได้ที่สรรพากร
นี่คือประโยคและบทสนทนาจำลองในชีวิตจริงเมื่อต้องปรึกษาฝ่ายบุคคลเรื่องเอกสารปรับลดหย่อนปลายปี (Nenmatsu Chosei) และการติดต่อสอบถามสรรพากรเรื่องการยื่นภาษีคืนค่ะ:
พนักงาน (คนไทย):
すみません、年末調整の書類について質問があります。タイにいる両親を扶養控除に追加したいのですが、どんな書類が必要ですか？
(Sumimasen, Nenmatsu Chosei no shorui ni tsuite shitsumon ga arimasu. Tai ni iru ryoshin o fuyou koujo ni tsuika shitai no desu ga, donna shorui ga hitsuyou desu ka?)
ขอโทษนะคะ พอดีมีคำถามเกี่ยวกับเอกสารปรับลดหย่อนปลายปีค่ะ อยากจะเพิ่มคุณพ่อคุณแม่ที่อยู่ประเทศไทยเข้าในสิทธิ์ลดหย่อนอุปการะครอบครัว ต้องใช้เอกสารอะไรบ้างคะ?
เจ้าหน้าที่ฝ่ายบุคคล:
海外扶養ですね。必要な書類は主に2つあります。1つ目はご両親との関係を証明する「親族関係書類」、2つ目は今年ご両親へ送金した実績を示す「送金証明書」です。
(Kaigai fuyou desu ne. Hitsuyouna shorui wa omoni futatsu arimasu. Hitotsume wa goryoshin to no kankei o shoumei suru "Shinzoku Kankei Shorui", futatsume wa kotoshi goryoshin e soukin shita jisseki o shimesu "Soukin Shoumeisho" desu.)
การอุปการะครอบครัวต่างประเทศนะครับ เอกสารที่จำเป็นหลักๆ มี 2 อย่างครับ อย่างแรกคือ 'เอกสารพิสูจน์ความสัมพันธ์ทางญาติ' ที่ยืนยันความสัมพันธ์กับคุณพ่อคุณแม่ และอย่างที่สองคือ 'ใบรับรองการโอนเงิน' ที่แสดงหลักฐานว่าได้โอนเงินให้คุณพ่อคุณแม่ในปีนี้ครับ
พนักงาน (คนไทย):
分かりました。送金証明書は、1つの口座にまとめて送金したものでも大丈夫ですか？
(Wakarimashita. Soukin shoumeisho wa, hitotsu no kouza ni matomete soukin shita mono demo daijoubu desu ka?)
เข้าใจแล้วค่ะ แล้วใบรับรองการโอนเงิน ถ้าโอนเงินก้อนรวมกันไปที่บัญชีของคุณพ่อคนเดียวใช้ได้ไหมคะ?
เจ้าหน้าที่ฝ่ายบุคคล:
いいえ、日本の税法では、扶養する対象者それぞれの名義の口座へ個別に送金する必要があります。お父様とお母様のお二人分を申請される場合は、それぞれのお名前宛ての送金証明書が必要になりますのでご注意ください。
(Iie, Nihon no zeihou de wa, fuyou suru taishousha sorezore no meigi no kouza e kobetsu ni soukin suru hitsuyou ga arimasu. Otousama to okaasama no ofutaribun o shinsei sare ru baai wa, sorezore no onamae ate no soukin shoumeisho ga hitsuyou ni narimasu node gochuui kudasai.)
ไม่ได้ครับ ตามกฎหมายภาษีของญี่ปุ่น จำเป็นต้องโอนเงินแยกเข้าบัญชีในชื่อของแต่ละบุคคลที่ต้องการขออุปการะครับ หากต้องการยื่นขอทั้งคุณพ่อและคุณแม่ จะต้องมีใบรับรองการโอนเงินที่ระบุชื่อผู้รับแยกเป็นของคุณพ่อและของคุณแม่คนละใบ โปรดระวังจุดนี้ด้วยนะครับ
ประชาชน (คนไทย):
こんにちは。昨年、入院と手術で医療費がたくさんかかったのですが、医療費控除の確定申告についてกังวล教えていただけますか？
(Konnichiwa. Sakunen, nyuuin to shujutsu de iryouhi ga takusan kakatta no desu ga, iryouhi koujo no kakutei shinkoku ni tsuite oshiete itadakemasu ka?)
สวัสดีครับ เมื่อปีที่แล้วผมต้องเข้ารักษาตัวในโรงพยาบาลและผ่าตัด ทำให้เสียค่ารักษาพยาบาลไปเยอะมาก ไม่ทราบว่าพอจะแนะนำเรื่องการยื่นภาษีคืนจากค่ารักษาพยาบาลให้หน่อยได้ไหมครับ?
เจ้าหน้าที่สรรพากร:
はい、もちろんです。年間でชีวิช支払われた医療費の合計から、保険金などで補填された金額を差し引き、10万円を超えた分が控除対象になります。領収書と源泉徴収票はお持ちですか？
(Hai, mochiron desu. Nenkan de shiharawareta iryouhi no goukei kara, hokenkin nado de hoten sareta kingaku o sashihiki, juuman en o koeta bun ga koujo taishou ni narimasu. Ryoushuusho to gensen chousyuuhyou wa omochi desu ka?)
ยินดีครับผม โดยหลักการแล้ว นำยอดค่ารักษาพยาบาลที่จ่ายจริงตลอดทั้งปี หักลบด้วยเงินชดเชยที่ได้รับจากประกัน ยอดส่วนที่เกิน 100,000 เยนจะนำมาคิดเป็นเงินลดหย่อนภาษีได้ครับ วันนี้เตรียมใบเสร็จรับเงินกับใบสรุปภาษีหัก ณ ที่จ่ายมาด้วยไหมครับ?
ประชาชน (คนไทย):
はい！病院の領収書と会社からもらった源泉徴収票を持参しました。パソコンの入力をお手伝いいただけますか？
(Hai! Byouin no ryoushuusho to kaisha kara moratta gensen chousyuuhyou o jisan shimashita. Pasokon no nyuuryoku o otetedai itadakemasu ka?)
ครับ! ผมนำใบเสร็จของโรงพยาบาลและใบสรุปภาษีหัก ณ ที่จ่ายที่ได้รับจากบริษัทติดตัวมาด้วยครับ พอจะช่วยกรอกข้อมูลลงระบบคอมพิวเตอร์ให้หน่อยได้ไหมครับ?
เจ้าหน้าที่สรรพากร:
かしこまりました。นวัตกรรมこちらの作成コーナーのパソコンで、スタッフが一緒に入力手順をご案内いたしますのでご安心ください。
(Kashikomarimashita. Kochira no sakusei koonaa no pasokon de, sutaffu ga issho ni nyuuryoku tejun o goannai itashimasu node goanshin kudasai.)
ได้เลยครับผม ขอเชิญที่มุมกรอกเอกสารตรงนี้นะครับ เจ้าหน้าที่ของเราจะช่วยดูแลและแนะนำขั้นตอนการคีย์ข้อมูลไปด้วยกัน ไม่ต้องกังวลเลยครับ
รู้หรือไม่คะว่า? ในประเทศญี่ปุ่น ระบบการปรับลดหย่อนปลายปี (Nenmatsu Chosei) ถูกเริ่มนำมาใช้ตั้งแต่หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 เพื่อช่วยลดภาระการเดินทางไปยื่นภาษีของประชาชนนับล้านคน! และสำหรับคนไทยที่ย้ายกลับประเทศถาวร การขอเงินคืนบำนาญ (脱退一時金 - Dattai Ichijikin) ปัจจุบันสามารถขอคืนย้อนหลังได้สูงสุดถึง 60 เดือน (5 ปี) แล้วนะคะ! นอกจากนี้ เงินบำนาญคืนที่จะถูกหักภาษีไว้ 20.42% ในตอนแรกนั้น หากเพื่อนๆ แต่งตั้ง "ตัวแทนชำระภาษี" (納税管理人 - Nouzei Kanri nin) ที่เป็นเพื่อนหรือคนรู้จักในญี่ปุ่นไว้ ก็จะสามารถยื่นขอคืนเงิน 20% ก้อนนั้นกลับเข้ากระเป๋าได้อย่างครบถ้วน 100% เลยค่ะ อย่าลืมศึกษาและรักษาสิทธิ์ของตนเองกันนะคะ!
เพิ่มทักษะความเร็วในการอ่านป้ายและจำคำศัพท์ด้วยแอป TH V-FLASH ได้ฟรีตลอดชีพ
GO TO APP